دکتر مختار شیخحسینی
گفتمان انقلاب اسلامی با ایده همسایگان حاشیه خلیجفارس تفاوت بنیادین داشت لذا دو گفتمان به لحاظ مذهبی (شیعه-سنی)، سیاسی (مردمسالاری دینی- پادشاهی)، امنیتی( مستقل- وابسته) و…،«دیگریِ» هم تلقی میشدند. این دو گفتمان به صورت غیرمستقیم در سوریه، عراق و یمن رودرروی یکدیگر قرار گرفتند تا اینکه بالاخره جنگ رمضان این رویارویی را به نقطه صفر و برخورد مستقیم رساند. برخی ایدههای قابل تأمل برای حکام منطقه برای تنظیم مناسباتشان با ایرانِ پساجنگ می تواند چنین باشد:
۱. در کوتاه مدت، ایران باید دنبال جایگزین سازی واردات از امارات باشد چون تقریباً ۳۰درصد واردات از مبدأ این کشور صورت میپذیرد و میتواند فاکتوری برای فشار اقتصادی این کشور بر ایران باشد. در سال ۱۴۰۳ از مجموعه ۷۲ میلیارد دلار واردات ایران، ۲۱ میلیارد دلار (تقریباً ۳۰درصد) از مبدأ امارات بوده است.
۲. خدشه به امنیت، کشورهای حوزه خلیج فارس را به تأمل در مسیری متفاوت از سابق (تکیه صرف بر پایگاههای آمریکا) سوق خواهد داد؛ اندیشیدن به بازدارندگی هستهای یکی از سناریوها در این کشورها خواهد بود.
۳. نارضایتی از سطح حمایت آمریکا از این کشورها در برابر ایران،گرایش به شرق خصوصاً چین را برای تنوع بخشی امنیتی فراروی این کشورها قرار خواهد داد.
۴. علاوه بر نزدیکی به شرق در سطح بین المللی، همکاری با قدرت های منطقهای مانند پاکستان و ترکیه برای کنترل ایران افزایش مییابد
۵. سناریوی امنیت دسته جمعی کشورهای حوزه خلیج فارس یا همان ایده تأسیسی شورای همکاری خلیج فارس در نسخهای جدید برجستهتر خواهد شد.
۶. تأمل درباره سازوکار تداوم پایگاههای امریکایی- که قرار بود تضمین کننده امنیتشان باشد اما دلیل حمله ایران به آنها شد- حداقل در سطح عمومی و رسانهای برجسته خواهد شد.
۷. پروژههای متمرکز بر توسعه خط لولههای انتقال انرژی که تنگه هرمز را دور بزند به دغدغه جدیتر کشورهای منطقه تبدیل خواهد شد.
