دکتر مختار شیخحسینی
در حالی دهمین روز از جنگ تحمیلی را پشت سر میگذاریم که پرسش پر بسامد شرایط کنونی چرایی امیدواری به آینده است:
«امید به خدای فِئَه قلیله»
آن اندازه که این روزها عناصر و توانمندیهای مادی در جنگ با یکدیگر مقایسه میشوند به وعدههای نصرت خداوند تکیه نمیشود.نظام معنایی برگرفته از آیاتی چون آیه ذیل مایه امیدبخشی است:«کَمْ مِنْ فِئَهٍ قَلیلَهٍ غَلَبَتْ فِئَهً کَثیرَهً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرینَ» این ایمان پایگی، سرمایه بزرگی در سختیها است که رقیب درکی از آن ندارد و تحلیلگران هم سهمی برای آن در نظر نمیگیرند حال آنکه این نظام معنا بخشِ قرآنی، امیدبخش ترین مولفه نسبت آینده است.
«امید به نظم بخشی آینده»
همواره پیروزمندانِ جنگ های بزرگ، رقم زننده قواعد، هنجارها و نظم بخشِ آینده بوده اند. بر این اساس اگر ایران از این جنگ پیروز خارج شود و از موضع قدرت به آن پایان دهد؛ دیگر مانند ایران قبل از جنگ نخواهد بود بلکه کنشگری بالاتر از سطح منطقه ظهور خواهد کرد. موقعیتی که با شعار و نمایش حاصل نمیشود بلکه با پیروز بیرون آمدن از جنگی تقریباً جهانی حاصل میشود در میانه سختی ها و رنجهای امروز، نگاهی به آن وضعیت، امیدوار کننده است.
«امید به مردم بما هو مردم»
آنچه این روزها در چهره نگران یک ملت فارغ از جهت گیری های سیاسی در فقدان رهبرشان دیدیم تلفیقی از حس سوگ و حماسه بود که نشانگر سطحی عمیق تر از مفهوم به ظاهر ساده«مردم» در ساحت سیاستورزی ایران پسا انقلاب است. بحرانهای وجودی انگار نقطهای است که تعارضات و شکافهای پیشین در برابر کنشگری و حضور «مردم بما هو مردم» در میدان رنگ میبازد. لذا شاید بتوان گفت مهمترین داشته انقلاب اسلامی همین«مردم بما هو مردم» است که در بحران ها میتواند روح جمعی یک ملت را تبلور بخشیده و اختلافات و انشقاق ها را در خود حل کند و امروز با حضور در کف خیابان تضمین کننده آینده ایران باشد.
«امید به جادوی ساختار»
برخی نظامهای سیاسی چنان به کارگزاران وابستهاند که فقدانِ کارگزار به معنای فروپاشی کل ساختار است. در چنین سیستم هایی از میان برداشتن افرادِ شاخص، برگ برنده رقباست. تجربه انقلاب اسلامی نشان میدهد ایده و ساختار سامان یافته مبتنی بر آن، دلیل ادامه نظم بوده است. تجربه جنگ دوازده روزه و جنگ کنونی که در اولین گام، شهادت بسیاری از کارگزاران نظام را به دنبال داشت؛ نشان داد ساختار به چنان بلوغی رسیده که در فقدان کارگزارانش،کار ویژههای نظام سیاسی در بحران دچار تنش جدی نمیشود و در نهایت کارگزارِ متناسب با خودش را بازتولید و جایگزین میکند. این ظرفیت نکتهای امیدبخش در مواجهه با هر چالشی در آینده است.
«امید به ضعف محاسبه گری مادی رقیب»
هر چه از جنگ میگذرد اثر آن بر افزایش قیمت نفت، گاز،بیمه و کشتیرانی بینالمللی آشکارتر میشود. موضوعی که شاخص بورس های جهانی را منفی و توده مردم اروپا و امریکا را نسبت به پیامد جنگ بدبین تر میکند. محاسبه گری صرفاً مادی رقیب و قدرت ایران در تحمیل این هزینه، دیگر مولفه امیدبخش نسبت به آینده است.
