دکتر مختار شیخحسینی
چند روز قبل از دوست فرهیختهای که در الجزایر اقامت دارد؛ درباره فضای رسانهای الجزایر نسبت به جنگ پرسیدم. پاسخ این دوست فرهیخته چنین است:
«باسلام و احترام
وقت بخیر
آقای دکتر، امیدوارم حالتان خوب باشد.
همانطور که پیشتر عرض کردم، در سطح عمومی جامعه الجزایر، نگاه غالب نسبت به ایران مثبت و همراه با نوعی حمایت است؛ این مسئله را در تعاملات روزمره بهوضوح مشاهده میکنم. در مراکز علمی از جمله دانشگاهها و مؤسسات آموزشی نیز همین رویکرد کموبیش حاکم است.
در فضای مجازی نیز حجم قابلتوجهی از محتوا (اعم از فیلم، عکس و تحلیل) با توضیحات کاربران الجزایری منتشر میشود. همچنین صفحات متعددی در شبکههایی مانند تیکتاک و فیسبوک فعال هستند که نمونههایی از آنها را برایتان ارسال خواهم کرد.
در حوزه رسانه، الجزایر دارای روزنامههای متعددی است که در این میان، دو روزنامه «الشروق» و «الخبر» از اهمیت بیشتری برخوردارند؛ بهویژه «الشروق» که از جایگاه برجستهتری برخوردار است. رویکرد این رسانهها عموماً محتاطانه و مبتنی بر انتقال خبر است. بهطور میانگین، روزانه چندین خبر مرتبط با ایران منتشر میکنند.
نکته قابلتوجه این است که حدود یک هفته پس از آغاز درگیریها، سفارت ایران اقدام به تهیه و ارسال روزانه خبرنامه برای حدود ۲۵۰ رسانه، نهاد و شخصیتهای اثرگذار کرده است؛ این اقدام تا حد زیادی مؤثر بوده، چراکه پیش از آن، بسیاری از اخبار از منابعی مانند الشرق الاوسط و العربیه و رسانههای مشابه دریافت میشد.
رسانه های الإخباریه، دزایر توب و … از دیگر رسانه های بعدی الجزایر که اخبار ایران را به صورت مثبت پوشش می دهند.
دزایر توب که بیش از ۵ میلیون کاربرد در فضای مجازی دارد. نگاه مثبت به ایران دارد. معمولا در روزنامه ها و سایت ها اینجا فقط انتقال خبر بدون تحلیل است. تحلیل ها در فیس بوک صورت میگیرد.
در حوزه سیاسی، احزاب موضع رسمی و یکپارچهای اتخاذ نکردهاند، اما در اظهارات پراکنده، چند محور بهطور مکرر دیده میشود:
– نخست، تمجید از مواضع ایران، بهویژه در قبال حملات به اسرائیل و پایگاههای آمریکا.
– دوم، تأکید بر تقابل با امارات و اینکه «باید جایگاه خود را بشناسد و ادای بزرگان در نیارد» (به تعبیر یکی از رؤسای احزاب). در فضای سیاسی الجزایر، امارات، اسرائیل و مغرب عموماً بهعنوان سه رقیب یا دشمن اصلی تلقی میشوند.
دولت الجزایر موضع رسمی و صریحی اتخاذ نکرده است، اما برخی نشانهها حاکی از رویکردی نسبتاً مثبت است؛ از جمله حضور نمایندگان دولت (وزیر امور دینی و مدیرکل وزارت امور خارجه) در مراسم امضای دفتر یادبود (سجل التعازی) برای «امام شهید»، و همچنین اعطای آزادی نسبی به رسانهها برای انتقاد از اسرائیل (در عین احتیاط در قبال آمریکا) افزون بر این، در روزهای اخیر، موضعگیری رسمی در حمایت از لبنان و مردم آن نیز قابل توجه است. مجموعه این موارد را میتوان نشانههایی از نگرش مثبت ارزیابی کرد.
در مقابل، جریانهای سلفی، بهویژه پیروان شیخ فرکوس (موسوم به «فرکوسیها»)، بهشدت مخالف این رویکرد هستند که نمونههایی از مواضع آنها را ارسال خواهم کرد.
از منظر دینی و اجتماعی، کشورهای الجزایر، موریتانی و حتی مغرب از پایگاههای مهم تصوف محسوب میشوند و جریانهای صوفیانه نقش تعیینکنندهای دارند. بهعنوان نمونه، طریقتهای تیجانیه و رحمانیه در تنظیم و بهبود روابط الجزایر با کشورهایی مانند مالی (پس از ماهها تنش) و حتی نیجر تأثیرگذار بودهاند. همچنین، رئیس جامع الجزائر (مامون قاسمی) نیز صوفی است.
صوفیان در این منطقه ارادت عمیقی به اهلبیت (علیهمالسلام) دارند و مفاهیمی مانند توسل، شفاعت و چلهنشینی در میان آنان رایج است. البته از نظر نگرش سیاسی، با صوفیان مشرق عربی و ایران تفاوتهایی دارند. با این حال، بخش قابلتوجهی از آنان حامی ایران و جریان مقاومت هستند؛ بهگونهای که در ماه رمضان و حتی در نمازهای تراویح، دعاهایی در این زمینه مطرح میکردند»
