به گزارش روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، آیین رونمایی از کتاب «فقه، مردم و حکمرانی» اثر حجتالاسلام والمسلمین دکتر منصور میراحمدی، شنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۵ در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.
در این نشست، دکتر میراحمدی در معرفی کتاب «فقه، مردم و حکمرانی» بیان کرد: “این اثر میکوشد با عبور از نگاه سنتی به فقه سیاسی، ظرفیتهای فقه را برای ورود به عرصه حکمرانی و اداره عمومی جامعه بازخوانی کند. کتاب ابتدا با تبیین تفاوت میان حکومت و حکمرانی نشان میدهد که مسئله امروز صرفاً ساخت قدرت نیست، بلکه کیفیت اداره جامعه، نحوه توزیع مسئولیت، مشارکت مردم، نظارت بر قدرت و الزام نهادها به پاسخگویی است”.
وی افزود: “یکی از مهمترین مباحث کتاب، بازخوانی اصول عملیه در عرصه حکمرانی است؛ به این معنا که اصولی چون برائت و احتیاط، که در فقه سنتی عمدتاً برای تعیین تکلیف فردی در شرایط شک به کار میرفتند، در سطح اداره عمومی کارکردی تازه مییابند و به ابزارهایی برای تنظیم تصمیمگیری در شرایط عدم قطعیت تبدیل میشوند”.
دکتر میراحمدی ضمن تأکید بر این نکته که در ساحت حکمرانی، به دلیل آثار گسترده تصمیمات عمومی بر مصالح جامعه، منطق احتیاط نسبت به ساحت فردی برجستگی بیشتری پیدا میکند، تصریح کرد که این اثر در پی استخراج ارکان حکمرانی مردمی از دل مبانی فقهی است و میکوشد نشان دهد که مشارکت، نظارت و پاسخگویی، صرفاً مفاهیمی مدرن و وارداتی نیستند، بلکه میتوان برای آنها پشتوانههای معتبر دینی و فقهی ارائه کرد.
به گفته وی، کتاب در نهایت درصدد آن است که فقه سیاسی را از سطح احکام خرد و فردی به سطح قواعد کلان اداره جامعه ارتقا داده و میان مشروعیت دینی و کارآمدی اجتماعی پیوند برقرار کند.
دکتر میراحمدی ضمن اشاره به شکاف موجود میان نظریههای آرمانی و واقعیتهای جاری، این کتاب را نه یک اثر کلاسیک در تکرار مباحث پیشین، بلکه مداخلهای روششناختی در ادبیات سیاسی معرفی کرد که هدف اصلی آن، انتقال پارادایمیک از فقهِ خُرد که عمدتاً متمرکز بر احکام فردی است، به فقه کلان و تنظیمگری ساختاری است.
نویسنده کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»، در تبیین ایده مرکزی کتاب یعنی چرخش از حکومت به حکمرانی، بیان کرد: “در نگاه سنتی، حکومت صرفاً کانون انحصاری قدرت بود؛ اما در الگوی حکمرانی، ادارهی جامعه یک فرایند جمعی است. در این نگاه، مردم دیگر سوژههای منفعل اداره نیستند، بلکه کنشگران اصلی فرایند حکمرانی محسوب میشوند”.
وی افزود: “نظام دینی برای استمرار کارآمدی و حفظ مشروعیت خود، نیازمند بازتعریف نقش مردم در قدرت است؛ از این رو، کتاب با رویکردی نو، فقه را نه مانع، بلکه بستری برای قاعدهمند کردن این فرایند میداند”.
این نشست با این جمعبندی به پایان رسید که فقه و حکمرانی مردمی بیش از آنکه پاسخی نهایی باشد، دعوتی است به یک بازخوانی اجتهادی؛ دعوتی برای اینکه فقه از کتابخانهها بیرون بیاید و در ترازوی حکمرانی واقعی قرار گیرد. آیین رونمایی از کتاب «فقه، مردم و حکمرانی» به همت گروه فقه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی و با حضور رئیس محترم پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، نویسنده اثر و جمعی از اساتید و پژوهشگران حوزه و دانشگاه، در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.
