رجبعلی اسفندیار ، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
۱. الگوی اصیل اسلامی، جامعه ای توحید محور است از این رو هر گونه وابستگی به غیر خدا را نفی می کند (امام خمینی، صحیفه امام، ۵/۴۷۶؛ امام خامنه ای، ۲۸/۰۲/۱۳۷۲) جامعه اسلامى و توحید محور یعنى آن جامعهاى که در رأس آن جامعه خدا حکومت مىکند.(امام خمینی، صحیفه امام، ۵/۴۱۰) قوانین آن جامعه، قوانین خدایى است. حدود الهى در آن جامعه جارى مىشود، عزل و نصب را خدا مىکند، در مخروط اجتماعى اگر جامعه را به شکل مخروط فرض و ترسیم کنیم؛ همچنانکه معمول و مرسوم عدهاى از جامعه شناسان است، در رأس مخروط خدا است و پایینتر از خدا همه انسانها هستند، تشکیلات را دین خدا به وجود مىآورد، قانون صلح و جنگ را مقررات الهى ایجاد مىکند، در جامعه اسلامی همه نیاز ها از جمله حکومت، اقتصاد، سیاست و حقوق توسط دین الهی تعیین میشود و خود دین بر اجرای کامل و دقیق آن نظارت و اصرار دارد. (امام خامنهای، ۱۳۸۴، ۲۴-۲۵) و به تعبیر دیگر، جامعه اسلامى جامعهای است که مردم طبق تعالیم و توصیههاى پیغمبران خدا داراى اندیشه و فکر شدهاند، قدرت تصمیمگیرى پیدا کردهاند، خودشان انتخاب مىکنند، خودشان دشمن را مىشناسند و دشمن را دفع مىکنند؛ (امام خامنهای، ۱۲/۹/۱۳۷۹) جامعه ای که در آن تبعیض، ظلم، نابرابری، فقر و محرومیت وجود ندارد. (امام خامنهای، ۳۱/۴/۱۳۶۷در حالی که در الگوی غربگرا وابستگی به غرب، فرنگیمآبی و تلاش برای ترویج فرهنگ غربی در جامعه یک اصل است و الگوی مطلوب آنها همان زیست و سبک زندگی غربی است. (امام خامنه ای، ۲۱/۰۵/۱۳۷۱) جامعه توحیدی هرگز به شکست نمی اندیشد، مرگ با عزت را پیروزی می داند و با حضور طولانی خود در خیابان ها از میدان نبرد پشتیبانی می کند. برخلاف جامعه غرب گرا، هرگز نمی ترسد و با شجاعت در مقابل ستمگران عالم می ایستد.
۲. در الگوی اصل، احکام دینی پاسخگوی همه شئون فردی و اجتماعی زندگی انسان است (امام خمینی ، صحیفه امام، ۲/۲۵۵) بنابراین قوانین و اداره جامعه بر اساس تعالیم اصیل اسلامی است. (امام خمینی ره، صحیفه امام، ۸، ۲۸۲؛ ۲۰/۳۳۵؛ امام خامنه ای، ۱۹/ ۰۴/ ۱۳۷۹؛ ۲۷/ ۱۱/ ۱۳۷۹.) در حالی که الگوی غربگرا احکام اسلامی را برای پاسخگوی به نیازهای جامعه کافی نمی داند و معتقد است باید جامعه را در سیاست و اقتصاد، فرهنگ بر اساس دستور العمل های مکاتب غربی اداره کرد. (امام خامنه ای، ۰۳/۰۵/۱۳۸۶) الگوی اصیل اسلامی مبتنی بر جامعه ای ولایت مدار است. گوش به فرمان ولی فقیه با تمامی ناملایمات می جنگد.
۳. در الگوی اصیل، کرامت انسان ریشه در ارزش ذاتی او به عنوان خلیفه خداوند دارد، و به اقتضای کرامتش از آزادی اجتماعی و معنوی بهره مند است و البته آزادی او همراه با تکلیف و مسئولیت در برابر خود و دیگران است. کرامت انسان از ارکان جهان بینی اسلامی است که انسان را به عنوان محور آفرینش می داند نه به معنای اومانیست غربی بلکه به این معنی که آفرینش بر محور وجود انسان می چرخد و در خدمت رشد و تعالی حقیقت و ارزش ذاتی انسان است (امام خامنه ای، ۱۲/۰۹/۱۳۷۹) این معنی از کرامت انسان در آیات مختلف قرآن کریم مورد توجه قرار گرفته است (امام خامنه ای، ۲۵/۰۹/۱۳۷۱) و تحقق آن از اهداف پیامبر اسلام بوده است (امام خامنه ای، ۱۰/۰۲/۱۳۸۲) از این رو انقلاب اسلامی ایران نیز پرچم دار کرامت انسان است (امام خامنه ای، ۲۲/۱۲/۱۳۸۲) و آن را به عنوان یکی از مهمترین پایه های اصلی نظام اسلامی می داند (امام خامنه ای، 06/12/1388) یکی از مهمترین مظاهر کرامت انسان، اراده و اختیار او در تعیین سرنوشت خود (امام خامنه ای، ۲۲/۰۷/۱۳۸۲) و معتبر بودن رای و نظر او در تعیین نظام سیاسی حاکم بر جامعه است (امام خامنه ای، ۲۶/۰۹/۱۳۸۲) بنابراین اراده انسان هم قدرتمند است و هم کارساز است و ثمره کرامت او در نقش موثرش در ادراه جامعه ظاهر می شود (امام خامنه ای، ۱۴/۰۳/۱۳۸۳) اما از دیدگاه غربگرا ارزش انسان منحصر در ارزشهای مادی است و آزادی او مطابق با امیال نفسانی او شکل می گیرد و تنها در صورتی که با حقوق دیگران تعارض داشته باشد محدود می شود (امام خمینی ره، صحیفه امام، ۷/۵۳۶؛ امام خامنه ای، ۰۵/۱۰/۱۳۶۵). جامعه دینی آزادی خود را با دستورات دینی محدود می کند همواره به قانونی که مبتنی بر شرع باشد پای بند است.
۴.در الگوی اصیل جامعه اسلامی عدالت به عنوان شاخصه ای مهم در مقام عمل مورد توجه قرار می گیرد (امام خامنه ای، ۱۲/۰۳/۱۳۷۸) و معتقد است بهترین راه تحقق عدالت اجتماعی توجه به تعالیم اسلام ناب است (امام خمینی ره، صحیفه امام، ۸/۲۸۷؛ امام خامنه ای، ۱۲/۰۳/۱۳۷۸) در الگوی جامعه اصیل اسلامى، مبناى همه تصمیمگیریهاى اجرایى عدالت است.(امام خامنه ای، ۲۵/۴/۱۳۷۶) زیرا انسان ها در جامعه در پرتو عدالت و نظام عادلانه می تواند به کمالات انسانى دست یابند(امام خامنه ای،۲۴/۱۲/۱۳۷۹) بنابراین قسط و عدل، مقدمه واجب براى کمال نهایى انسان است. (امام خامنه ای، ۲۵/۴/۱۳۷۶)
در حالی که الگوی غربگرا از آنجایی که در تلاش است بر اساس مبانی تمدن غرب قوانین اداره جامعه را طراحی و اجرا کند، لاجرم به سوی سرمایه داری پیش خواهد رفت که تبعیض و اختلاف طبقاتی لازمه آن است و به صورت ذاتی نمی تواند عدالت اجتماعی را از اولویت های خود بداند. (امام خامنه ای، ۱۲/۰۵/۱۳۷۲). عدالت پایه و اساس جامعه اصیل اسلامی است و بر اساس آن کارآمدی حکومت ها سنجیده می شود.
۵. در الگوی اصیل توجه به معنویت در همه عرصه های زندگی و تلاش برای تعالی و تقرب به خداوند یک اصل است (امام خامنه ای، ۲۲/۴/۱۳۷۱) جامعه معنوی جامعه ای است که در آن،توجه به اصول و معارف دینى و متکى به اهداف الهى و هدف گیرندهى آخرت از طریق دنیا، غرق نشدن و محدود نشدن در چهارچوب ظواهر مادى است.(امام خامنهای، ۱۵/۱/۱۳۷۱) جامعه ای که بر مبنای هدایت و صراط مستقیم بنا شده است.(امام خمینی،صحیفه امام، ۱۳/ ۴۳۲) در حالی که در الگوی غربگرا توجه به معنویت یک ارزش نبوده (امام خمینی، صحیفه امام، ۲۱/۲۲۱؛ امام خامنه ای، ۲۲/۰۴/۱۳۷۱) بلکه صرفا یک علاقه شخصی است. تعالی انسان نیز صرفا در بهره مندی از مواهب دنیایی است.جامعه اصیل اسلامی برای رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی، تقوی و پاکدامنی را پاس می دارد و از هرگونه فساد و تباهی پرهیز می کند.
۶. الگوی اصیل جامعه اسلامی، نقش مردم در تعیین امور کلان اجتماعی را در چهار چوب مردم سالاری دینی تعریف می کند یعنی رأی و نظر مردم همراه با حفظ چهارچوب ها و اصول و ارزش های دینی و اسلامی معیار است. (امام خامنه ای، ۲۶/۰۶/۱۳۹۰) اما الگوی غربگرا بر اساس دموکراسی لیبرال عمل می کند لذا هیچ گونه تعهدی نسبت به ارزش های دینی ندارد بلکه در موارد متعدد عملا ضد ارزش های دینی است. در الگوی جامعه اصیل اسلامی مردم در زمان های سخت مبعوث می شوند تا کارهای بزرگ انجام دهند.در زملانی که موشک ها و بمب های امریکایی و صهیونی بر سر آنان فرو می ریزند به خیابان ها می آیند تا وحشت را در چشمان دشمن نظاره گر باشند. آنگاه که دشمن زیرساخت ها و مراکز اقتصادی را تهدید می کند در مقابل این اماکن صف می کشند تا شهادت را در آغوش بگیرند. درک چنین حرکت هایی از سویی جامعه غرب گرا امکان پذیر نیست.
۷. الگوی اصیل در مواجهه با تمدن غرب رویکردی فعالانه و واقع بینانه دارد. از این رو تلاش می کنند چهره استکباری و ضد دینی غرب را از جنبه های پیشرفت غرب تفکیک کنند. ضمن مقابله و ایستادگی در برابر خوی استکباری و ضد دینی غرب از دستآوردهای علمی و فنی غرب بهره گیرند. (امام خامنه ای، ۱۴/۰۳/۱۳۸۳) ولی الگوی غربگرا در برابر غرب کاملا منفعل است. از این رو معقتد به اقتباس کامل از تمدن غرب است و به تقلید همه جانبه از نهادها، ارزشها، گرایشها و الگوهای تمدن و فرهنگ باور دارد. (امام خامنه ای، 19/02/1384)الگوی غربگرا تمدن غرب را قبلۀ آمال خود می داند و از داشته های خود در ابعاد مختلف غافل است.
۸. در الگوی اصیل جامعه اسلامی، اسلام ناب منبع و محور همه مبانی و اصول و اهداف و شاخصه های جامعه اسلامی است (امام خمینی ره، صحیفه امام، ۴/۴۷۹؛ امام خامنه ای، ۱۴/۰۳/۱۳۹۴) در حالی که الگوی غربگرا بر گرفته از اسلام آمریکایی و یا دیگر نسخه های اسلام غیر ناب است. (امام خامنه ای، ۱۴/۱۱/۱۳۹۰) الگوی غربگرا برای حفظ امنیت خود دست نیاز به سوی قدرت های بزرگ دراز می کند. او نه تنها امنیت بلکه بقای خود را از بیگانان گدایی می کند.مصداق بارز جامعه اسلامی در عصر حاضر زنان و مردان و کودکانی هستند که شب هنگام، در خیابان های کشور ایران در دفاع از خاک و وطن خود به پشتیبانی از رزمندگان خود برخاستند. جامعه ای که با همه سختی ها و ناملایمات دست از حمایت از سربازان وطن نمی کشد و ناباورانه تمامی نقشه های دشمن را نقش برآب کرده است.به چنین جامعه ای ریشه دار و اصیل باید بالید و قدر آن را دانست . ملتی که پرچم مدت هاست که در دستان مردم به صورت ۲۴ساعته برافراشته است، ملتی مبعوث شده ایت و همت آنان ستودنی است. هرچند تا رسیدن به جامعه اصیل اسلامی راه های طولانی در پیش داریم اما جامعه ایرانی در عصر حاضر خود را برای جامعه آرمانی آماده می کند.
