1
کرسی علمی عزت ملی و مناسبات فراملی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد(98/8/14) کرسی علمی عزت ملی و مناسبات فراملی جمهوری اسلامی ایران به همت گروه علوم سیاسی و با ارائه حجت الاسلام و المسلمین دکتر نجف لک‌زایی، دکتر رسول نوروزی فیروز، دکتر مختار شیخ‎حسینی و دبیر علمی دکتر همت بدرآبادی در تاریخ 98/8/14 در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد.

در ابتدای جلسه دبیر علمی با بیان داشت که بعد از چهل سالگی جمهوری اسلامی، رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای، در راستای دستاوردهای چهاردهه انقلاب اسلامی بیانیه مهم و کلیدی را بیان فرمودند و با عنوان گام دوم انقلاب اسلامی در محافل علمی و روشنفکری مورد توجه اندیشمندان و همه ملت ایران قرار گرفت. بیانیه گام دوم در راستای مرحله دوم انقلاب اسلامی یا مرحله خودسازی، جامعه‌سازی و تمدن‌سازی بود و مسیر و خط مشی جمهوری اسلامی برای آینده ترسیم شد. مقام معظم رهبری در پایان این بیانیه توصیه‌هایی به ملت ایران دارند که ششمین توصیه ایشان، عزت ملی، روابط خارجی و مرزبندی با دشمن است. ایشان بحث‌های مهمی در توصیه به ملت ارائه کردند؛ با بررسی که من انجام دادم می‌توان بیانات رهبری نسبت به عزت ملی و نگاه ایشان به عزت ملی را در 5 محور کلی جای داد که عبارتند از:

1. مدیریت کشور: در این بخش نگاهشان به عزت ملی این گونه بیان می‌شود که یک دولت، یک نظام به ملت خود متکی باشد و به مردم خود متکی باشد.

2. اقتصاد: ایشان معتقدند کشور باید به خودکفایی برسد و قدرت خودکفایی داشته باشد.

3. دانش: در این بخش ایشان باور دارند که ملت بتواند مرزهای علم را درنوردد و علم را تولید کند.

4. تعامل با کشورها: نکته مهم در بحث عزت ملی این است که ملت بتواند استقلال رای خودش را داشته باشد و در مقابل قدرت‌های بزرگ و قدرت‌هایی که وجود دارد، بتواند اراده خودش را داشته باشد و اراده دیگری نتواند بر او تحمیل شود.

5. در بخش فرهنگ: نظر ایشان این است که ملت به سنت‌های خود پایبند باشد و مقلد فرهنگ بیگانه نباشد.

ایشان در توصیه ششم عزت ملی را بر اساس سه شاخصه عزت، حکمت و مصلحت تبیین می‌کنند و مسیر عزت ملی را براساس توجه به این سه مولفه بیان می‌کنند. براین اساس ما نشست امروز را در سه بخش دنبال می‌کنیم: جناب استاد لک‌زایی، بحث مبانی عزت ملی در منابع اسلامی و از نظر رهبران انقلاب اسلامی را مطرح می‌کنند. جناب آقای دکتر نوروزی، بحث عزت ملی در مناسبات منطقه‌ای و بین‌المللی را مطرح می‌کنند. به‌عبارت دیگر ایشان مناسبات ملی و منطقه‌ای در سطح بازیگران رسمی (دولت‌ها) را بیان می‌کنند و جناب آقای دکتر شیخ‌حسینی، بازیگران غیر رسمی و جنبش‌های اسلامی را مطرح می‌کنند.

در ادامه حجت الاسلام و المسلمین دکتر نجف لک‌زایی بیان داشت که نکته مهم این است که در ابتدای جلسه روشن شود که مساله چیست، یعنی برای چه از عزت ملی صحبت می‌کنیم و چه چیزی باعث‌شده عزت ملی به عنوان یکی از هفت توصیه مطرح شود؟ آیا نیازی وجود دارد یا اینکه گرفتار بحرانی هستیم و این راهکار می‌خواهد آن بحران را برای ما حل و فصل کند یا هر مساله دیگری وجود دارد؟ به نظرم این موضوع خیلی مهم است، چون اگر به این نکته توجه نکنیم که عزت ملی می‌خواهد پاسخ چه چیزی را ارائه کند، بحث ما یک مقدار شاید ابتر بماند. برداشت من این است که اگر بخواهیم مشکل اصلی در چهل سال اول (گام اول) و 50 سال دوم (گام دوم) را صورت‌بندی کنیم و محل اصلی منازعه را صورت بندی کنیم، به دوگانه عزت یا ذلت برمی‌گردد. یعنی ما گرفتار ذلتی بودیم و به خاطر آن انقلاب کردیم. زیرا استبداد نوعی ذلت است و استکبار تحمیل شده بر ملت ایران هم ذلت بود. شعار «استقلال» ملت ایران به معنی نفی اتکا به بیگانه (امریکا) و شعار «آزادی» به معنی نفی استبداد بود. استبداد، استکبار و استعمار ذلت‌آفرین است و یکی از شاخصه‌های این ذلت، کاپیتولاسیون بود که بر ملت ایران تحمیل شده بود. امام خمینی به این لایحه اعتراض کرد و نتیجه آن تبعید حضرت امام بود. بنابراین مولفه عزت ملی می‌خواهد در پاسخ به این چالش ارائه شود.

وضع تحریم‌ و اعمال فشار همه برای این است که ما تسلیم شویم. تسلیم شدن همان ذلیل‌شدن است. یعنی نتیجه تسلیم نتیجه ذلت می‌شود. تقابلی که در بیانیه گام دوم مطرح فرمودند که تقابل کنونی و آینده، تقابل اسلام و استکبار است. چیزی که استکبار می‌خواهد این است که ما تسلیم او شویم؛ چنان‌که از کشورهای دیگر هم چنین مطالبه‌ای دارند. چیزی که ما باید بر آن تاکید کنیم، این است که زیر بار ذلت نمی‌رویم و از عزت خودمان پاسداری می‌کنیم. همان‌گونه که می‌دانید عزت در سطوح مختلف خرد، متوسط، کلان، جهانی، منطقه‌ای، امت اسلامی و ملی قابل طرح است. تقریر من از مساله این است که ایشان به دلیل اهمیت این مطلب بر عزت ملی تاکید کردند.


درادامه جلسه دکتر نوروزیادامه داد که
در بحث عزت ملی، اولین فاکتوری که باید در نظر داشته باشیم، این است که عزت ملی مبتنی و مقدمه لازمش قدرت ملی است و بدون ایجاد قدرت ملی، امکان دستیابی به عزت ملی را پیدا نمی‌کنیم. قدرت ملی هم طی یک فرمولی به‌عنوان یک امر برساخته یا سیاسی اجتماعی درنظر گرفته می‌شود. این برساختگی، به‌عنوان یک اثر مرکب است. به این معنا که ترکیبی است از یک کنش ضرب در جمعیت و ضرب در طول زمان. رئیس جمهور چین می‌گفت اگر هر چینی سه تا دانه برنج در روز اسراف کند، ما دو میلیارد جمعیت هستیم و در این صورت چندین تن برنج اسراف می‌شود. این عینی‌ترین تعریف و تفسیر از قدرت ملی است که در نهایت سبب ایجاد عزت ملی برای یک دولت و نظام و بازیگر نظام بین‌الملل می‌شود. قدرت ملی، مهمترین کارکردی که دارد این است که یک بازیگر را از چرخه ضعف و فقر به چرخه ثروت و قدرت  و حرکت و کنشگری می‌برد. یعنی بازیگرانی که در نظام بین‌الملل هستند، در روابط بین‌الملل کنشگری می‌کنند، در دو طیف هستند. یک عده در مسیر و در چرخه قدرت کنشگری می‌کنند و الزاما با فرصت‌ها و قوت‌ها مواجه هستند و یک عده در زیر بردار هستند و غالبا با تهدیدها و نقاط ضعف مواجه هستند. این وضعیت، طیفی است، یعنی بعضی‌ها به نقطه بالای هرم نزدیک هستند و بعضی هم به نقطه پایین هرم. تمام این معادلات به میزان قدرت ملی آنها برگشت می‌کند، یعنی به میزان پایبندی و عدم پایبندی آنها به اثر مرکب برخورد می‌کند. به عنوان مثال، ما خودمان در بعضی از موارد این فرمول را رعایت نکردیم. در صنعت نساجی، جنس و پارچه خارجی را بر کالا و جنس ایرانی غلبه دادیم. چون در طول چندین سال 80 میلیون ایرانی مسنوجات ترکیه یا کشورهای دیگر را بر مسنوجات داخلی غلبه می‌دهند، خروجی آن در کوتاه مدت نابودی صنعت نساجی یک کشور است. یعنی اثر مرکب بسیار اثرگذار است. امکان برگشت هم دقیقا در همین فرمول است. یعنی دوباره باید چندین سال همه 80 میلیون مجدد به مصرف پارچه ایرانی پایبند بشوند تا این هرم یا ساعت شنی به نفع ما سر و ته شود. این تعریف ساده قدرت ملی است که خواستم خدمت دوستان عرض کنم.

دکتر شیخ حسینی نیز درادامه گفت وقتی که می‌گوییم جنبش، از پدیده ای صحبت می‌کنیم که در جامعه‌شناسی سیاسی مطرح است و عبارت است از مجموعه‌ای از افراد که به‌صورت منسجم یک هدف مشترک را دنبال می‌کنند. این در واقع یک جنش است. اگر جنبش هدفی را که دنبال می‌کند، یک هدف سیاسی باشد، در واقع رو به قدرت باشد یا می‌خواهد بخشی از قدرت را اصلاح کند یا می‌خواهد قدرت را در دست بگیرد، این جنبش سیاسی می‌شود و اگر بخواهد راهنمای عملش را از اسلام بگیرد، یک جنبش سیاسی اسلامی است. این راهنمای عمل در دو سطح نگاهی که به وضع موجود دارد و آینده‌ای که ترسیم می‌کند، نمایان می‌شود. جنبشی که با رهبری حضرت امام از دهه چهل شمسی شکل گرفت تا قبل از اینکه به پیروزی انقلاب منجر شود، یک جنبش بوده است. مجموعه‌ای از افراد بر اساس مبانی اسلامی یک هدف مشترک که عدم رسمیت قدرت موجود و اراده بدیل برای آن است را دنبال می‌کردند، بنابراین یک جنبش سیاسی اسلامی است.

دومین مفهومی که باید تشریح شود، «معاصر» است. بحث‌های مختلفی وجود دارد که جهان اسلام معاصر از چه زمانی آغاز شده است. ایده‌های مختلفی مطرح شده، اما اجمالا نیمه دوم قرن نوزده که مسلمانان بعد از ورود اندیشه‌هایی که از غرب می‌آمد -چه به لحاظ اندیشه، چه تکنولوژی، چه حضور مستقیم استعمار- با یک رقیب و پدیده جدیدی مواجه شدند و یک فکری در درون جهان اسلام شکل گرفت که اگر ما بر اساس مبانی اسلامی بخواهیم با این مقابله کنیم، چه راهی را باید طی کنیم. بر اساس این ضرورت، مجموعه‌ای از جنبش‌ها شکل گرفت. اما این جنبش‌ها در صد سال اخیر در یک بستری حرکت کردند -به جز آن جنبشی که با رهبری حضرت امام شکل گرفته بود- که ایده‌ای را که در آغاز دنبال می‌کردند، به نتیجه نرسید. من در این بخش یک گزارش اجمالی از بستری که این جنبش‌ها در صد سال اخیر طی کردند و نیز زمینه‌های ناکامی را بیان می‌کنم و سپس شاخصه‌هایی که در جمهوری اسلامی ایران برای این جنبش‌ها جذابیت دارد را بیان کنیم. به‌عبارت دیگر شاخصه‌هایی که جمهوری اسلامی ایران بگوید که در نگاه جنبش‌های اسلامی من یک ویژگی‌هایی دارم که جمهوری اسلامی ایران عزیز است و عزیز محسوب می‌شود.

در پایان جلسه من این نوید را بدهم که پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی که مدیریت آن با آقای دکتر نصرتی است، پیشنهادی را مطرح کرده و دنبال می‌کند با عنوان نگاه تخصصی به بیانیه گام دوم انقلاب و این را در دستور کار قرار داده است. ان شاءالله نشست‌های تخصصی‌تر و علمی‌تری برگزار خواهد شد و این نوید را به همه دوستداران علم بدهیم که در آینده نزدیک این مسیر را طی خواهیم کرد.

 

منبع: پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 161
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما