هویت
سمینار علمی پروژه «سیاست هویت در جمهوری اسلامی ایران» برگزار شد مجری پروژه «سیاست هویت در جمهوری اسلامی ایران»، با حضور در جلسه شورای علمی گروه علوم سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، گزارشی محتوایی و اجرایی از وضعیت این پروژه ارائه کرد.
مجری پروژه «سیاست هویت در جمهوری اسلامی ایران»، با حضور در جلسه شورای علمی گروه علوم سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، گزارشی محتوایی و اجرایی از وضعیت این پروژه ارائه کرد.
سمینار پروژه "سیاست هویت در جمهوری اسلامی ایران" توسط دکتر علیرضا زهیری با حضور حجت الاسلام دکتر لک زایی به عنوان ناظر علمی و اعضای شورای علمی گروه علوم سیاسی در روز سه شنبه 18/8/1395ساعت 8 الی 10 در پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی برگزار شد.
در ابتدای این نشست آقای دکتر زهیری گزارشی از روند اجرای پروژه ارایه نمودند و سپس دیدگاه خود در این پروژه را چنین بیان داشتند:
 تحولات سیاسی در ایرانِ پس از انقلاب، نشان از اختلالات کارکردی دولت­ها و ظهور اشکال جدیدی از نزاع­های سیاسی در میان گفتمان­ها دارد. اساساً تحولات سیاسی و اجتماعى، حاصلِ منازعات معنایى میان گفتمان‏هاست. تجربه دولت در ایران گویای آن است که گفتمان­ها با تشکیل دولت هژمونیک می­شوند. جایگاه پرقدرت قوه مجریه در ساختار جمهوری اسلامی و نسبت مستقیم آن با مسائل و مطالبات مردم، ظرفیت­ فزاینده­­ای برای سلطه دولت ایجاد می­کند. به همین دلیل انتخابات ریاست ­جمهوری در ایران، جغرافیای تغییرات گفتمانی را توضیح می­دهد. گفتمان­های سازندگی، اصلاحات و اصول‌گرایی عدالت‌خواه که قرائت­های مختلفی از گفتمان انقلاب اسلامی­ به­شمار می­آیند، هنگامی که بر دولت تسلط یافتند به گفتمان برتر تبدیل شده و «دگرها»ی خود را به حاشیه راندند. حاملان این قرائت­ها، هر کدام برای تبیین جهان فرهنگی خود ضمن بیان سازه­های هویتی، تمایزات و غیریت­ها را با دیگران بر ملا ساختند. در نتیجه هویت­ها به کانون­هایی برای ستیز میان نیروهای سیاسی و اجتماعی تبدیل شدند. با ظهور هریک از گفتمان­های، کردارهای هویت‌مند که در طرد رقیبان خود، درنگی نداشت، سامان یافت. اتصال هر یک از این گفتمان­ها به قدرت، با واکنش سوژه­های نیت‌مند روبرو گردید. سوژه­های سیاسی طرد شده از طریق بازنمایی هویت به مقابله با گفتمان دولت مسلط پرداخته و سیاست هویت شکل می­گیرد.
سیاست هویت به امکان­های سیاسی شدن سوژه‌ها تحت تأثیر هویت، اشاره دارد. سیاست هویت، به کنش‌های سیاسی آگاهانه برآمده از هویت کنشگران به جریان‌ها و گفتمان‌های مسلط در جامعه می‌پردازد.هنگامی که گفتمانی مسلط می­شود و هویت برآمده از گفتمان با منابع قدرت، پیوند برقرار می‌سازد؛ جماعت‌هایی که در این موقعیت به حاشیه رانده می­شوند از طریق بازنمایی هویت به رقابت و یا مقاومت در مقابل گفتمان مسلط می­پردازند.
باید متذکر شد که سیاست هویت به معنای سیاستگذاری هویت نیست بلکه نوعی مواجهه در سپهر هویتِ ناشی از نظام معنایی مسلط است. بدین معنا که پس از شکل گیری هویت مسلط، توسط هر یک از گفتمان­های رقیب، عوامل و زمینه­هایی سبب میشود تا نسبت به آن تردیدها و یا انکارهایی پدید آید که پیامد آن کنش­های ستیزه­جویانه و یا اصلاح­طلبانه است که به آن سیاست هویت گفته می­شود. بنابراین بسیاری از جنبش­های اجتماعی جدید همان سیاست هویت است. .
این تحقیق در پی تبیین چرایی و چگونگی واقع­شدن هویت در کانون نزاع میان دولت، نخبگان سیاسی و توده مردم می­باشد. بنظر می­رسد نسبت هریک ازگفتمان­ها با نظام معنایی سنت و تجدد، پیوند هویت­های ناشی از گفتمان با قدرت سیاسی و یا اجتماعی و توانایی دولت­ها در اداره امور کشور بویژه در هویت­سازی در ایجاد و گسترش منازعات گفتمانی مؤثر بوده است. در واقع افراد با هویت ناشی از بسترها و زمینه­های اجتماعی خویش در مواجهه با این جریان‌ها و گفتمان‌ها از خود واکنش نشان می‌دهند. چنانچه آن را با انتظارات و آرزوهای خود همنوا ببینند حول آن گفتمان گرد هم می‌آیند و آن را می‌پذیرند. گاهی گفتمان مسلط را نمی‌پذیرند، مانند اقلیت‌ها و گروه‌های به حاشیه رانده شده؛ اینان دست به مقاومت و جنبش‌های رهایی بخش می‌زنند و برای خود هویت مقاومت تعریف می‌کنند. گروهی نیز گفتمان مسلط را تاحد زیادی می‌پذیرند اما برخی عناصر آن و یا تفاسیر و تعاریف آن را قبول نمی‌کنند و خواهان جنبش‌های اصلاحی هستند. همانگونه که رنگین پوستان آمریکایی با هویت آمریکایی در تعارض نیستند بلکه با عنصر تبعیض نژادی آن در ستیزند.
تجربه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، نشان می­دهد که گفتمان­ها با تسلط بر دولت، هژمونیک می­شوند و هویت ناشی از گفتمان با قدرت پیوند می­خورد. این تجربه در دولت سازندگی، اصلاحات و اصول­گرایی قابل مشاهده می­باشد. از آنجا که در برابر قدرت، همواره مقاومت وجود دارد بنابراین در مقابل هویت گفتمان مسلط (هویت هژمونیک دولت)، سه سطح نزاع از سوی سوژه­های سیاسی رخ می­دهد.
1- نزاع از سوی نخبگان سیاسی به حاشیه رانده ­شده؛
2- نزاع از سوی نیروهای اجتماعی دارنده انتظارات؛
3- نزاع از سوی سایر نهادهای بالادستی نظام سیاسی.
با قرارگرفتن هویت در کانون نزاع­های سیاسی این پرسش مطرح می­شود که چرا و چگونه هویت به کانون نزاع سیاسی میان دولت، نخبگان سیاسی و توده مردم تبدیل شد؟ هر یک از گفتمان­ها بر چه عناصری از هویت بیش از سایر عناصر انگشت تأکید نهادند؟ و سرانجام دولت­های برآمده از انقلاب اسلامی چه سرنوشتی را برای هویت در پناه نظام معنایی مورد قبول خود رقم زدند؟ و سرانجام پرسش اصلی آن است که سیاست­های هویت در جمهوری اسلامی ایران چه نسبتی با گفتمان­های فکری حاکم بر دولت­های سازندگی، اصلاحات و اصول­گرایی داشته است؟
 این تحقیق تلاش دارد از طریق بررسی سیاست­های معطوف به هویت در این دوران، نه تنها امکان تازه­ای برای تبیین بازی منازعه­آمیز هویت در ایران بدست دهد؛ بلکه بایسته­هایی برای حل چالش­های مربوط به هویت در دوران گذار در جامعه ایرانی پیشنهاد می‌کند. بنظر می‌رسد سیاست­های سه­گانه هویت (مشروعیت­بخش، برنامه­دار و مقاومت) در قبال گفتمان­های مسلط دولت­ها تحت تأثیر چند عامل بروز کرده است. نسبت هر یک از گفتمان­ها با نظام معنایی سنت و تجدد، مناسبات ستیزه­جویانه و یا رقابت آمیز گفتمان­ها با یکدیگر، نسبت هر یک از گفتمان­ها با قدرت سیاسی و یا اجتماعی و میزان کارآمدی دولت­ها در اداره امور کشور بویژه در هویت­سازی. هریک از این عوامل در گسترش منازعات گفتمانی مؤثر بوده است و نه تنها در ماهیت حاملان و عاملان گفتمانِ جریان­های سیاسی کشور دگردیسی ایجاد کرده بلکه ماهیت نیروهای سطح جامعه نیز دچار تحول شده است.
 برخی یافته­های تحقیق نشان می­دهد که اولاً دولت و حکومت آماج سیاست هویت­اند. ثانیاً اعتماد عمومی به دولت، حکومت و نخبگان سیاسی کاهش یافته و جنبش­های اجتماعی جدید به صورت شبکه­های شناور و بدون رهبری و به صورت جماعت­های غیرباهم که گرد هویت­های خرد گردهم می­آیند در حال ظهور است. نمونه­های آن به شکل کمپین­ها (کارزار) در شبکه­های مجازی قابل مشاهده است. ثالثاً نوعی تکثر گفتمانی رخ داده است و انحصار دو گفتمان اصلاح­طلبی و اصول­گرایی را کنار زده است. گفتمان اعتدال راه سومی است که این تکثر را بازنمایی می­کند.
در پایان اعضای حاضر در جلسه به طرح دیدگاه‌های خود و پرسش هایی درباره‌ی مفاهیم، روش و محتوی پروژه مذکور پرداختند.
 
 
منبع: پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
کلمات کليدي
نشست
 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط
نشست علمی «سیاست خارجی مصر و عربستان سعودی و تحولات اخیر خاورمیانه»
  • 1395/8/5 چهارشنبه نشست علمی «سیاست خارجی مصر و عربستان سعودی و تحولات اخیر خاورمیانه»
    در روز یک شنبه مورخ2/8/1395 نشست علمی «سیاست خارجی مصر و عربستان سعودی و تحولات اخیر خاورمیانه» با حضور دکتر عصام عبد الشافی استاد علوم سیاسی دانشگاه ساکاریای استانبول و رئیس پژوهشکده مصری مطالعات سیاسی استراتژیک و دبیری دکتر مجید مرادی و جمعی از اندیشمندان و فرهیختگان حوزه و دانشگاه از سوی اداره همکاری های علمی و پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.
نشست علمی «سیاست خارجی مصر و عربستان سعودی و تحولات اخیر خاورمیانه»
  • 1395/8/5 چهارشنبه نشست علمی «سیاست خارجی مصر و عربستان سعودی و تحولات اخیر خاورمیانه»
    در روز یک شنبه مورخ2/8/1395 نشست علمی «سیاست خارجی مصر و عربستان سعودی و تحولات اخیر خاورمیانه» با حضور دکتر عصام عبد الشافی استاد علوم سیاسی دانشگاه ساکاریای استانبول و رئیس پژوهشکده مصری مطالعات سیاسی استراتژیک و دبیری دکتر مجید مرادی و جمعی از اندیشمندان و فرهیختگان حوزه و دانشگاه از سوی اداره همکاری های علمی و پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 616
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما