به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی؛ نشست علمی انقلاب اسلامی و آزادی برگزار شد به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی ایران نشست علمی «انقلاب اسلامی و آزادی» در روز پنجشنبه 22 شهریور ماه 1397 در سالن امام مهدی (عج) با حضور دکتر شریف لک زایی، دکتر رجبعلی اسفندیار و دبیری دکتر محمد پزشگی برگزار شد.

در این نشست ابتدا دکتر شریف لک زایی با اشاره به پیشینه خواست آزادی در تاریخ معاصر ایران به دو مقطع نهضت مشروطیت ایران و انقلاب اسلامی اشاره کرد. به عقیده او در دوره نهضت مشروطه ایران تمنای «آزادی» به همراه خواست «عدالت» همراه بود اما این نهضت در رسیدن به این دو خواست ناتمام باقی ماند و دعوای میان پذیرش و انکار آزادی تا زمان انقلاب اسلامی ادامه یافت.

در دوره انقلاب اسلامی ایران شعار «آزادی» به عنوان یکی از شعارهای اصلی انقلاب اسلامی دوباره مطرح شد و متفکران اصلی انقلاب اسلامی مانند امام خمینی (ره) و شهید مرتضی مطهری (ره) بحث نظری درباره آن را مطرح کردند. بنابر این می‌توان گفت که تمنای آزادی در یکصد و بیست سال اخیر در جامعه ایرانی وجود داشته و به صورت جدی‌تری وارد لایه‌های خارجی و داخلی انقلاب اسلامی می‌شود.

دکتر لک زایی در ادامه سخن خود به مباحث فکری و نظری اشاره می‌کند که پشتیبان آزادی هستند. به عقیده او متون دانشی از قبیل فلسفه و کلام ذیل بحث اراده و اختیار به پشتیبانی نظری از مفهوم «آزادی» می‌پردازند. کتاب‌های طلب و اراده حضرت امام خمینی (ره) و کتاب انسان و سرنوشت شهید مطهری (ره) و پرداختن به مساله انحطاط و تقدیر از سوی ایشان نمونه‌هایی از این تلاش‌ها هستند و این آثار و مسایل از مفهوم آزادی پشتیبانی می‌کنند. از نظر لک زایی به طور خاص «حکمت متعالیه» می‌تواند از مفهوم آزادی پشتیبانی کند. زیرا این نوع از حکمت انسان مختار را مورد تاکید قرار می‌دهد. به عقید لک زایی با توجه به آثار رهبران انقلاب اسلامی و متن قانون اساسی آزادی به حق رای دادن و انتخاب کردن محدود نمی‌شود بلکه هم چنین شامل حق انتخاب شدن، پشتیبانی از متون دینی، حق برگزاری تظاهرات و دیگر حقوق مدنی نیز می‌شود و صیانت از این حقوق در سخنان رهبران انقلاب اسلامی و متون دینی نیز جدی گرفته شده است. او در ادامه تاکید می‌کند که آزادی نباید به بهانه آزادی محدود شود و این نکته در بحث از ضمانت آزادی بسیار مهم است. او اشاره می‌کند که گرچه نسبت میان مفهوم آزادی با مفهوم استقلال (و دیگر مفاهیم مانند نظم) به لحاظ نظری به حد کافی کنکاش نشده است اما آزادی نباید اصل استقلال را مخدوش کند. به همین ترتیب نباید آزادی به بهانه مساله نظم اجتماعی و امنیت مخدوش گردد همان طور که اصول مزبور نیز نباید به بهانه آزادی فدا شوند.

لک زایی در آخرین بخش از سخنان خود به پیدایش معنای جدیدی از آزادی در انقلاب اسلامی اشاره کرده و آن را خلق و ایجاد فرصت برای همگان معنی می‌کند و نقش دولت را در ایجاد سازوکارهای تحقق بخش آزادی و خلاقیت در جامعه را موثر دانسته و آن را عامل شکوفا کننده امید اجتماعی می‌داند.

در ادامه نشست دکتر رجبعلی اسفندیار، آزادی‌خواهی را از بنیان‌های اسلام و نیز از حقوق فطری بشری قلمداد کرد. او آزادی را به معنای رهایی از سلطه و دخالت بیگانگان، استقلال فکر و حق فطری برای تمام شوون بشری معنا کرد که در کتاب خدا، قیام عاشورا و انقلاب اسلامی مورد تاکید قرار گرفته است و در نتیجه فقدان آن فاجعه‌ای برای جوامع بشری تلقی می‌شود. او با اشاره به این که دلایل زیادی برای آزادی در آیات قرآن می‌توان یافت آزادی اجتماعی را یکی از اهداف پیامبران می‌داند. به نظر اسفندیار آزادی به حکم فطرت همان ایمان و اعتقاد به خدا است.

وی در ادامه به مفروضات آزادی اشاره کرد و از مفروضات فلسفی-کلامی و فقهی- حقوقی نام برد. به نظر اسفندیار توحید و خداباوری، رهایی از هوای نفس، اختیار و اراده از مبانی فلسفی- کلامی آزادی هستند. همان طور که نفی سلطه، عدم ولایت بیگانگان، عدالت، مسوولیت پذیری و ظلم ستیزی از مبانی فقهی- حقوقی آزادی به شمار می‌روند. او در ادامه سخنان خود از انواع فرهنگی، معنوی، اندیشگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آزادی سخن به میان آورد و بیان کرد که این مفهوم با مفاهیم اساسی دیگر انقلاب اسلامی از قبیل شریعت، قانون، عدالت، اخلاق، امنیت و پیشرفت ارتباط نزدیکی دارد. اسفندیار در ادامه سخنان خود به راهبرد انقلاب اسلامی و شیوه‌های تحقق آزادی در چهار دهه انقلاب اسلامی پرداخت و اذعان کرد که تکیه بر تعالیم اسلامی و تبعیت از قوانین اسلامی مهمترین راهبرد تحقق آزادی در انقلاب اسلامی بوده است که به شیوه‌های چهارگانه تحقق می‌یابد: باور به بندگی خدا و عدم سلطه دیگران (باور به آزادی)، قانون‌مندی، فرهنگ سازی (تربیت نیروهای انسانی) و فرایند سازی (یافتن فعالیت‌های متداوم رساننده به آزادی). دکتر اسفندیار در ادامه سخنان خود به چالش‌های فراروی آزادی اشاره کرده و موضوعاتی مانند هرج و مرج، تفرقه، قانون‌شکنی، فساد اجتماعی، تحریف عقاید، قتنه‌گری، نفوذ بیگانگان، استحاله نظام و بی‌بندوباری را از چالش‌های فراروی آزادی برشمرد. او در بخش دیگری از سخنان خود به مقایسه رویکرد انقلاب اسلامی با رویکرد لیبرالی و سوسیالی از آزادی پرداخت و در نقد آزادی لیبرالی بیان کرد که در رویکرد لیبرالی آزادی مبتنی بر انسان‌گرایی محض است در حالی که در رویکرد اسلامی آزادی منهای خدا در منافات با ایمان است. لیبرالیسم ارزش‌های اخلاقی را نسبی می‌داند و از این رو آزادی را نامحدود می‌پندارد و در نهایت این که حدود آزادی لیبرالی حفظ منافع مادی است. در حالی که به عقیده اسفندیار آزادی در تفکر اسلامی جامع بعد مادی و معنوی بوده، متعالی و کمالی است.

دکتر اسفندیار در پایان سخنان خود به کارآمدی و توفیقات جمهوری اسلامی در تحقق آزادی‌های مطلوب اشاره کرده و مواردی از قبیل تاسیس نظام جمهوری اسلامی، آزادی از زورگویی قدرت‌های بزرگ، آزادی فرهنگی، آزادی علم و فن‌آوری و در هم آمیختگی ارزش‌های معنوی با دانش، آزادی سیاسی و اجتماعی و آزادی بیان را نمونه‌های توفیق جمهوری اسلامی در تحقق آزادی بر شمرد. او سخنان خود را با تاکید بر این نکته که تحقق آزادی به گونه‌ای خاص یعنی با رعایت قوانین اسلامی و با در نظر گرفتن رشد و تعالی جامعه ( که از آن به آزادی منطقی یاد کرد) مورد نظر اوست به پایان رساند.      

منبع: پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 350
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما