چيستي فلسفه سياسي در حوزه تمدن اسلامي
چيستي فلسفه سياسي در حوزه تمدن اسلامي  پژوهشگر: محمد پزشگي، قم: بوستان كتاب، چاپ اول، 1383، 228 ص





موضوع اثر و اهميت آن:

موضوع كتاب «چيستي فلسفه سياسي در حوزه تمدن اسلامي» بررسي فلسفه سياسي و ماهيت آن در جهان اسلام است. اين كتاب مي كوشد مخاطبان خود را از طريق تعريف و بيان سرشت فلسفه سياسي و جايگاه آن در ميان دانش هاي هم مرز و ديگر دانش ها و تعيين موضوع و نوع گزاره هاي آن، با فلسفه كلاسيك اسلامي آشنا سازد.
از آن جا كه درباره فلسفه سياسي - اسلامي، در مقايسه با فلسفه اسلامي،‌ كار چنداني انجام نگرفته است، كتاب حاضر حائز اهميت مي-باشد. در ميان فيلسوفان سياسي برجسته تنها لئواشتراوس به اين مهم پرداخته كه متأسفانه آثار او نيز در اين زمينه براي جامعه علمي ما ناشناخته است. فيلسوفان مسلماني هم چون عبدالرحمن بدوي ضمن بررسي سنت فلسفي اسلامي، گاهي به فلسفه سياسي نيز توجه كرده اند. كمبود مطالعات فلسفي _ سياسي از سوي فيلسوفان بزرگ مسلمان و غيرمسلمان در جهان اسلام از سويي، و سير تاريخي تفكر فلسفي در حوزه سياست به ويژه كشمكش ميان فيلسوفان سياسي با متكلمان، فقيهان و اهل ظاهر از سوي ديگر، پرسش هايي را در باب ظرفيت تمدن اسلامي در ارائه الگوهاي فلسفي حيات سياسي مطرح كرده است. كتاب حاضر سعي نموده با توجه به وجود چنين وضعيتي در جهان اسلام، قدمي هر چند ناچيز و پرخطا در مسير شناسايي هويت فلسفه سياسي -‌ اسلامي بردارد.

برجستگي هاي اثر نسبت به آثار مشابه:

در زبان فارسي آثاري كه به صورت مستقيم به بررسي ماهيت فلسفه سياسي -‌ اسلامي پرداخته اند، عمدتاً در چند مقاله خلاصه مي شود. كتاب هايي نيز كه به موضوع حاضر توجه كرده اند، آن را به عنوان موضوعي فرعي و در كنار موضوعات ديگري هم چون سير تاريخ فلسفه،‌ انديشه سياسي و ... مطرح نموده اند. در سال هاي اخير تنها جواد طباطبايي به طور مستقيم و مستقل به موضوع فلسفه سياسي و تاريخ آن پرداخته است. تك نگاري هاي صورت گرفته درباره فيلسوفان سياسي مسلمان، صرف نظر از اندك بودن آثار و انحصار آنها عمدتاً به ابونصر محمد فارابي، تنها ابعاد سياسي انديشه فلسفي يك شخصيت را نشان مي دهد. از ميان آثار نويسندگان غربي نيز متأسفانه كتاب ها و مقاله هاي لئواشتراوس درباب فلسفه سياسي - اسلامي و تطبيق آن با فلسفه سياسي يهودي،‌كاملاً براي جامعه ما ناآشناست، از اين رو كتاب حاضر از محدود منابعي است كه در دسترس مخاطب ايراني قرار دارد.

روش تحقيق و شيوه ارائه مطالب:

كتاب حاضر ماهيت فلسفه سياسي و مباني و مسايل آن را از نگاه دروني -‌ آن گونه كه فيلسوفان مسلمان بدان پرداخته اند -‌ تحليل و بررسي مي كند. در اين كتاب ضمن گردآوري نظريه هاي سياسي فيلسوفان مسلمان،‌ داده هاي گردآوري شده در دستگاه استدلالي و معرفت شناختي خود آنها تحليل مي شوند. اين روش، درست برخلاف كتاب-ها يا مقاله هاي موجود در اين زمينه است كه با نگاهي بيروني به توصيف و تحليل فلسفه سياسي -‌ اسلامي پرداخته اند.

نتيجه اثر:

اين كتاب به تبع نگاه دروني خود به فلسفه سياسي -‌ اسلامي، آن-را دستگاه فلسفي مستقل و اصلي مي داند كه ضمن داشتن مشابهت هايي با فلسفه سياسي يوناني -‌ آن گونه كه مطالعات شرق شناسي ادعا مي كند - صرف كاربرد و تطبيق فلسفه يونان در تمدن اسلام نمي باشد. منطق مطالعات شرق شناسي با پيش فرض اقتباس نامناسب و منحرف فلسفه يوناني در جهان اسلام، به زوال فلسفه سياسي در اين تمدن مي انجامد، در حالي كه نگاه به فلسفه سياسي -‌ اسلامي به عنوان دستگاه فلسفي اي كه به رغم يوناني بودن خاستگاه آن، به شدت با آموزه هاي قرآني، سنت نبوي و تجارب سياسي مسلمانان متحول شده و به دستگاه فكري ديگر استحاله گشته است، نتيجه ضمني كتاب حاضر خواهد بود.

مباحث اصلي اثر:

كتاب حاضر از يك مقدمه، چهار فصل و يك نتيجه گيري تشكيل شده است. در مقدمه كتاب،‌ نوع نگرش شرق شناسانه به فلسفه سياسي اسلامي مورد توجه قرار گرفته است.
در فصل اول،‌تعريف فلسفه سياسي -‌ اسلامي و نسبت آن با ديگر علوم در حوزه تمدن اسلامي و نيز مراد از اسلامي بودن فلسفه سياسي بيان شده است.
در فصل دوم، موضوع فلسفه سياسي و سرشت گزاره ها و مفاهيم آن مورد بررسي قرار گرفته است.
فصل سوم به بنيان هاي هستي شناسانه، معرفت شناسانه و انسان-شناسانه فلسفه سياسي - اسلامي و روش شناسي اين دانش پرداخته است.
در فصل چهارم،‌ ضمن بيان مسايل مربوط به اجتماع و ماهيت آن، پيدايش اجتماعات بشري و اقسام و ويژگي هاي آن و مسايل فلسفه سياسي كلاسيك اسلامي بررسي شده است. مسايل مطرح شده در اين فصل عبارت اند از: رهبري سياسي و ضرورت، خاستگاه و انواع آن؛‌ حكومت و اخلاق مدني ملازم آن و عدالت مدني و انواع آن.
در نتيجه گيري ضمن اشاره به نتايج فصل هاي كتاب، به استقلال و اصالت فلسفه سياسي اسلامي نسبت به فلسفه سياسي يونان تأكيد شده است.

 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 2025
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما