انتخابات
کرسی نقد انتخابات از نگاه فقه کرسی نقد انتخابات از نگاه فقه کرسی نقد کتاب انتخابات از نگاه فقه به همت گروه فقه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، با حضور حجت الاسلام سید سجاد ایزدهی و دکتر محمد پزشکی و دبیر علمی آقای دکتر شریف لک زایی مورخ چهارشنبه 25 آذر برگزار شد.

کرسی نقد کتاب انتخابات از نگاه فقه به همت گروه فقه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، با حضور حجت الاسلام سید سجاد ایزدهی و دکتر محمد پزشکی و دبیر علمی آقای دکتر شریف لک زایی مورخ  چهارشنبه 25 آذر برگزار شد.

دکتر شریف لک­زایی، عضو هیأت علمی گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: در ابتدای نشست دبیر علمی نشست، به بیان طرح مسأله پرداخت و یادآور شد که در مباحث مشارکت سیاسی از انتخاب کردن و انتخاب شدن سخن به میان می­آید. در این میان در ادبیات سیاسی، انتخاب کردن به معنای پایین ترین سطح مشارکت سیاسی و انتخاب شدن به عنوان بالاترین سطح مشارکت سیاسی یاد می­شود اما در هر صورت هر دو صورت مشارکت که در انتخابات تبلور می­یابد مهم و تأثیرگذار است. ضمن این که به نوعی نقل و انتقال مسالمت آمیز قدرت نیز تلقی می­شود و رایج ترین نوع مشارکت همگانی است. وی با تأکید بر این که همچنان در موضوع انتخابات نیازمند تحقیقات مبسوط فلسفی و فقهی هستیم اظهار کرد که کتاب انتخابات از نگاه فقه یکی از آثار حوزه فقه سیاسی است که با نگاهی اجتهادی و برای نخستین بار به بحث مبسوط انتخابات می­پردازد. وی سپس با معرفی نویسنده کتاب از ایشان خواست که طرح ایده خود در کتاب بپردازد.

حجت الاسلام روح الله شریعتی، عضو هیأت علمی گروه فقه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: نویسنده به نو بودن تحقیق و توجه مبسوط به مفهوم انتخابات اشاره و یادآور شد که مفهوم انتخابات از نهضت مشروطیت در جامعه طرح شده است و همواره نگاه­هایی نسبت به آن وجود داشته است. یکی از ویژگی­های اثر توجه به آرای موافقان و مخالفان بوده است. وی همچنین با اشاره به وجود دو دیدگاه حداقلی و حداکثری فقه به موضوعات تأکید کرد که سیاسی شدن مباحث در جامعه به مباث آسیب وارد می­کند و باید از آن پرهیز نمود. همچنین در ادامه به طرح این پرسش پرداخت که آیا انتخاب حق است یا خیر و برای اثبات حق بودن انتخاب به برخی از فرمایشات ائمه اشاراتی داشت.

دکتر محمد پزشگی، عضو هیأت علمی گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: به باور دکتر پزشکی، نخستین ناقد اثر، کتاب موضوعی خاص از موضوع عام مردم سالاری را به بحث گذاشته است. وی با اشاره به این که تمرکز نقد وی بر مباحث روشی کتاب است تأکید کرد که در بررسی فرضیه اثر به دو نکته اشاره شده است: یکی این که انتخابات در شمار مسائل مستحدثه است؛ دیگر این که بررسی بحث با روش اجتهادی انجام شده است. به نظر وی می­بایست روش اجتهادی در ابتدا مورد بحث قرار می­گرفت. وی سپس برای نقد اثر، ذکر پرسش­هایی در این زمینه را شایسته طرح دانست:

یک. آیا در ادله فقهی به این موضوع و عنوان تصریح شده یا خیر؟

دو. در صورت منفی بودن پاسخ پرسش نخست، آیا می­توان عنوانی را در آموزه­های دینی یافت که بحث انتخابات در آن مطرح شود؟

سه. اگر عنوان فقهی مشابهی یافت نشد، بایستی منابع بررسی شود که می­توان بحثی در این زمینه یافت یا خیر؟

چهار. در فرضی که هیچ کدام نباشد به قواعد فقه رجوع می­کنیم و بحث می­کنیم که موضوع انتخابات ذیل چه قاعده­ای قرار می­گیرد؟

پنج. در فرضی که در هر کدام از موارد قبلی مطلبی نبود باید بحث شود که آیا عنوان، مقصود و هدف شارع است یا خیر؟ در  نتیحه به هر میزان که مقصود شارع باشد به بحث مشروعیت می­دهد.

شش. اگر به هیچ کدام دست نیافتیم زندگی تعطیل بردار نیست و نیازمند احتیاط در این زمینه است.

وی در ادامه به نقد کتاب پرداخت و گفت کتاب برخی از مباحث مطرح شده را دارد اما در آن ترتب رعایت نشده است.

دکتر پزشکی همچنین بحث عرف را به میان کشید و خاطر نشان کرد که وجود عرف­های متنوع در حوزه سیاست امکان رجوع به عرف را به ما نمی­دهد و ما در عرف تأثیر فرهنگ را داریم. در نتیجه مصلحت به میان می آید.

حجت الاسلام سید سجاد ایزدهی، عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: ایشان به عنوان دومین ناقد اثر چند نکته بیان کرد: نخست این که اثر جامع و مانع نیست. روشن نیست که در انتخابات با چه مقوله­ای مواجهیم و انتخابات به مثابه چیست و نسبت آن با شورا، بیعت، قرارداد و ... چیست. وی سپس به دو چالش انتخابات یعنی چالش انتصابی بودن فقیه و مدرن بودن انتخابات اشاره و یادآور شد که نویسنده پاسخی به این مباحث ندارد. دوم این که بحث از مبانی می­بایست مقدم بر برخی مباحث دیگر می­شد. ضمن این که میان شورا، مشورت و رجوع به خبره هم تفکیک صورت نگرفته است. سوم در بحث استناد به نص سه بحث جواز، لزوم و مانع را داریم که جایگاه این مباحث در اثر روشن نشده است. چهارم این که روشن نشده است که گستره انتخابات تا کجاست و چه حوزه­هایی را دربر می­گیرد. پنجم اشاره به این که منطق سه گانه اشاره شده در بحث عرصه­ها هم روشن نیست. وی اظهار داشت که شاید بتوان از منطق چهارگانه­ای شامل تأسیس، تبیین، تدبیر و تعویض سخن گفت. ایشان همچنین در ادامه به برخی مباحث شکلی و صوری اثر نیز انتقاداتی را وارد کردد.

نویسنده اثر در پایان مباحث به برخی از انتقادها پاسخ داد و برخی را پذیرفت.

همچنین در ادامه برخی از حضار نیز دیدگاه خودشان را درباره اثر بیان کردند.

 

منبع: پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 594
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما