انديشه سياسي سيد مرتضي
انديشه سياسي سيد مرتضي  پژوهشگر: دكتر محمود شفيعي، قم: بوستان كتاب، چاپ سوم، 22000 ريال




نوشتار حاضر با عنوان «انديشة سياسي سيد مرتضي،‌ تأليف محمود شفيعي دو پرسش را بررسي مي­كند: 1. انديشه­هاي كلامي سيد مرتضي چه تصوري از حكومت در دوره­ي غيبت ارائه مي­دهد؟ 2. براساس فقه سياسي سيد مرتضي، حدود و ثغور فرمان­روايان و فرمان­بران در دورة غيبت، چگونه است؟ نگارنده در اين نوشتار به «توصيفي» درخور دربارة انديشه­هاي سياسي سيد مرتضي پرداخته است. توجه به مفاهيم فقهي - سياسي سيد مرتضي با دقت در «متون» يكي از وجوه اين اثر مي­باشد. نمي­توان در چارچوب فقه سياسي به پژوهش و نگارش پرداخت، ولي به انديشه­هاي سيد مرتضي توجه نكرد زيرا وي در زمرة نخستين نظريه­پردازان كلامي - فقهي در مكتب اعتزال بغداد به شمار مي­آيد. اهميت اين «متون»‌از آن جاست كه هم­چنان در اين زمانه مطرح هستند.

موضوع اثر و اهميت آن:

نوشتار حاضر با عنوان «انديشة سياسي سيد مرتضي،‌ تأليف محمود شفيعي دو پرسش را بررسي مي­كند: 1. انديشه­هاي كلامي سيد مرتضي چه تصوري از حكومت در دوره­ي غيبت ارائه مي­دهد؟ 2. براساس فقه سياسي سيد مرتضي، حدود و ثغور فرمان­روايان و فرمان­بران در دورة غيبت، چگونه است؟ نگارنده در اين نوشتار به «توصيفي» درخور دربارة انديشه­هاي سياسي سيد مرتضي پرداخته است. توجه به مفاهيم فقهي - سياسي سيد مرتضي با دقت در «متون» يكي از وجوه اين اثر مي­باشد. نمي­توان در چارچوب فقه سياسي به پژوهش و نگارش پرداخت، ولي به انديشه­هاي سيد مرتضي توجه نكرد زيرا وي در زمرة نخستين نظريه­پردازان كلامي - فقهي در مكتب اعتزال بغداد به شمار مي­آيد. اهميت اين «متون»‌از آن جاست كه هم­چنان در اين زمانه مطرح هستند.

برجستگي­هاي اثر نسبت به آثار مشابه:

در آثار پيشين نگاشته شدة دربارة سيد مرتضي بيشتر نگاه فقهي نمايان بود؛ اما نويسندة‌اين اثر نگارنده از مجموع مباحث كلامي - ‌سياسي نوعي حكومت در «دايرة شريعت در عصر غيبت»‌ استخراج مي­كند. اين نظريه­پردازي مربوط به دوره­اي
مي­باشد كه نظام خلافت حاكم بوده است.

روش تحقيق و شيوه ارائه مطالب:

روش نگارنده در اين اثر «تاريخي» است؛ يعني هر انديشه­اي ريشه در يك وضعيت تاريخي خاص دارد و از شرايط حاكي بر آن جدا شدني نيست. شرايط تاريخي در قرن پنجم هجري باعث بازتوليد تفكر «آرمان گرايانه»‌ در تفكر شيعي شد؛ زيرا از نگاه افرادي چون سيد مرتضي نظام خلافتي نمي­توانسته نظام آرماني شيعي باشد و به طبع، آن­را عادل نمي­دانسته است.

نتيجه اثر:

پاسخ­هاي نويسنده بر پرسش­هاي دوگانه نشان مي­دهد كه در تفكر متفكران شيعه، از جمله سيد مرتضي، وضعيت تاريخي به سبب در پرده بودن حاكي معصوم تيره و تاره ترسيم شده است؛ زيرا عالمان شيعه نظريه «امامت»‌را در مقابل خلافت ترجماني از نظام سياسي مشروع در دورة غيبت، مي­دانستند. از اين­رو گفتمان تقيه، صبر،‌ تحمل و انتظار بر محيط فكري شيعه تفوق مي­يافت. سيد مرتضي با اساس قرار دادن مفاهيم حكومتي «امامت»،‌ «حكومتي»؛‌ نوع خاص از انديشه را در باب حكومت ترسيم كرده است.

مباحث اصلي اثر:

اين نوشتار در چهار بخش، شامل يك مقدمه،‌ سه فصل و سرانجام نتيجه،‌ گردآوري شده است. در فصل نخست،‌ به صورتي گذرا،‌ تاريخچه، مباني كلامي و فقهي، ابعاد علمي و منابع معتبر براي مطالعه و تحقيق در انديشة سيد مرتضي بررسي خواهد شد. در فصل دوم با اراية تعريفي از كلام سياسي، چهارچوب نظري براي دين فصل تدوين شده است. در پايان اين فصل پس از تطبيق انديشه­هاي كلامي - سياسي با چارچوب نظري، به نتيجه­گيري مي­شود.

در فصل سوم،‌ ابتدا تعريف فقه سياسي ذكر شده و سپس چارچوب نظري براي مطالعه اين فصل،‌ تبيين گرديده،‌ و آن­گاه مطالب فقه سياسي سيد مرتضي با ان تطبيق شده است. در پايان اين فصل نيز نتيجه­اي از مباحث ارائه شده، كه استنباط­هاي نظري و عملي نويسنده مي­باشد بيان گرديده است.

 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 1153
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما