انديشه سياسي كمره اي و فاضل هندي
انديشه سياسي كمره اي و فاضل هندي  پژوهشگر: علي خالقي، قم: بوستان كتاب، چاپ اول، 33000 ريال

موضوع اثر و اهميت آن:

عصر صفوي در تاريخ تشيع به دليل حاكميت يك دولت حامي مذهب شيعه و در نتيجه، طرح آموزه­هاي سياسي شيعه و حضور عالمان و انديشوران شيعه در عرصه­هاي مختلف اجتماعي و سياسي از اهميت خاصي برخوردار است. چگونگي تعامل فقهاي شيعه با حاكمان صفوي و انديشه­هاي سياسي ايشان، در تبيين نظريه سياسي شيعه نقش مهمي دارد، از اين­رو بررسي آراي سياسي انديشوراني چون فاضل هندي و شيخ علي­نقي كمره­اي كه از جمله فقهاي نامدار اين عصر مي­باشند، ويژگي خاصي مي­يابد و به همين دليل تبيين آراء و رفتار سياسي اين دو فقيه برجسته دوره صفوي مي­تواند بيان­گر بخشي از انديشه سياسي شيعه باشد.

برجستگي­هاي اثر نسبت به آثار مشابه:

در نوشته حاضر، منظومه تفكر سياسي فاضل هندي و شيخ علي­نقي كمره­اي براساس آثار به­جا مانده از آنان مورد بررسي قرار گرفته است. در اين بررسي بر مباني انديشه سياسي و جهت­گيري­هاي فقهي سياسي آنان درباره مسايل سياسي تأكيد بيشتري شده است.

روش تحقيق و شيوه ارائه مطالب:

روش تحقيق كتاب حاضر، مبتني بر توصيف و تحليل مباني فكري و آراي سياسي فاضل هندي و شيخ علي­نقي كمره­اي در ميان آثار مختلف فلسفي، كلامي و فقهي آنان است. در عين حال تا اندازه­اي نيز از نظريه بحران در تبيين انديشه آنان بهره گرفته­ايم. از اين­رو، به توصيف زندگي و زمانه و شرايط سياسي اجتماعي حاكم بر زمانه آنان نيز پرداخته شده است.

نتيجه اثر:

فاضل هندي به­عنوان عالم، فيلسوف و فقيه تلفيقي زيبا ميان اراي فقهي و فلسفي شيعه در حوزه سياست ايجاد كرده است و با تعريف سياست به تدبير مدن، يكي از ضرورت­هاي زندگي جمعي انسان­ها را تشكيل مدينه و در نتيجه وضع قانون(سنت) و ايجاد عدالت مي­داند و بر همين اساس، وجود سأن(قانون­گذار) و معدّل(مجري و موجّد عدالت) را براي همه زمان­ها و مكان­ها لازم مي­شمارد. وي ايده­آل­ترين سأن و معدّل را كسي مي­داند كه از حكمت نظري و عملي توأمان برخوردار باشد، چرا كه چنين شخصي از فضايل نبوي برخوردار است و حق دارد به­عنوان خليفة خدا بر روي زمين سلطنت نمايد و مردم او را اطاعت كنند.

از مجموع آراء شيخ علي­نقي كمره­اي نيز چنين برمي­آيد كه وي انديشه سياسي خود را مبتني بر امامت معصوم در همه زمان­ها قرار داده و در زمان غيبت ايشان، انتظام امور مردمان را برعهده وارثان انبياء و امامان معصوم يعني مجتهدان و فقهاي شيعه مي­داند و مردم را در آن­چه در معاش و معاد به آن احتياج دارند، به ايشان ارجاع مي­دهد. البته وي به­دليل محقق نبودن چنين شرايطي براي فقهاء، با توجه به واقعيت­هاي زمانه، به پذيرش نوعي تقسيم قدرت ميان شاهان صفوي و عالمان شيعه راضي مي­شود و به همكاري با آنان مي­پردازد.

مباحث اصلي اثر:

اثر حاضر از يك مقدمه، دو بخش، نتيجه­گيري و يك پيوست تشكيل يافته است. در مقدمه به معرفي اهميت و موضوع اثر پرداخته شده است. بخش اول كه مربوط به انديشه سياسي فاضل هندي است در چهار فصل به ترتيب زير آمده است:

فصل اول، زندگي و شخصيت فاضل هندي، جايگاه علمي ايشان و اوضاع سياسي مذهبي عصر زندگي او را بررسي مي­كند.

در فصل دوم، مباني انديشه فاضل هندي شامل روش علمي ايشان، جايگاه سياست در منظر او، مفهوم سياست و اجتماع و رابطه دين و سياست مورد بررسي قرار مي­گيرد.

در فصل سوم، نظام سياسي برآمده از آراي سياسي ايشان از طريق بررسي منشاء مشروعيت حكومت، انواع حكومت، حكومت مطلوب، چگونگي تعامل با حكومت­هاي جور، اركان حكومت مطلوب، نهادهاي حكومتي و مردم و حاكمان ترسيم شده است.

فصل چهارم، چگونگي تدبير فكري، سياسي، اقتصادي و اجتماعي جامعه را از زبان فاضل هندي بيان مي­كند.

در بخش دوم به انديشه سياسي شيخ علي­نقي كمره­اي مي­پردازد. اين بخش كه از سه فصل تشكيل شده است به مباحث زير مي­پردازد:

در فصل اول، زندگي و زمانه كمره­اي و اوضاع سياسي مذهبي و چگونگي تعامل عيني وي با حكومت صفوي ترسيم شده است.

در فصل دوم، مفاهيم و مباني تفكر سياسي مانند مفهوم سياست، ضرورت سياست و حكومت، سياست و حكومت مطلوب و رابطه دين و سياست از منظر وي بررسي شده است.

در فصل سوم، اختيارات و وظايف حاكمان اسلامي در عصر غيبت از منظر كمره­اي مورد بررسي قرار گرفته است.

در آخر، پس از يك نتيجه­گيري كوتاه، بخشي از مقاله «عون اخوان­الصفا علي فهم الشفا» را كه فاضل هندي در شرح بخش الهيات كتاب شفاي بوعلي نوشته، ضميمه كتاب كرده­ايم.

 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 1241
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)

پژوهشكده علوم و انديشه سياسي
مجری سایت : شرکت سیگما