به گزارش روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، دکتر علی اکبریمعلم، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، با استناد به اندیشههای بنیانگذار کبیر انقلاب، تأکید کرد که نظام جمهوری اسلامی یک حکومت «شهروندمحور» است که در آن مردم از حقوق اساسی نظیر نصیحت، انتقاد، اعتراض و نظارت برخوردارند. وی همچنین زمینههای بروز اعتراضات مردمی را در بیعدالتی و تخطی زمامداران از فضایل اخلاقی دانست.
دکتر اکبریمعلم در گفتوگو با ایکنا، با اشاره به تحول اساسی که انقلاب اسلامی در نگرش به جایگاه مردم ایجاد کرد، اظهار داشت: “باور بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) نسبت به مردم در تثبیت حکومت یک باور حقیقی و اصولی بود.
امام خمینی(ره) در طول مدت زمامدارى خود در اداره نظام جمهورى اسلامى ایران، با تأکید بر اصل حاکمیت مردم بهعنوان مبناى فکرى و عملى اداره این نظام، نظام جمهورى اسلامى را حکومتى شهروندمحور معرفى کرده است”.
وی حقوق مردم در حکومت اسلامی با تأکید بر اندیشه امام خمینی(ره) را به چند مورد اصلی تقسیم کرد که عبارتند از حق نصیحت، حق انتقاد، حق اعتراض و حق نظارت.
دکتر اکبریمعلم درباره «حق نصیحت» بیان کرد: “امام خمینی(ره) بر اینکه همه افراد جامعه هم مسئول کار خود و هم مسئول کار دیگران هستند تأکید دارد که میتوان با انجام امر به معروف و نهی از منکر به این وظیفه عمل کرد”.
عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در خصوص حق انتقاد گفت: “مردم در جامعه اسلامی علاوه بر برخورداری از حق نصیحت، از حق انتقاد نیز برخوردارند. حق انتقاد از همه مسئولان در همه سطوح مطرح است و به تعبیر بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران هر فردی از افراد ملت حق دارد که مستقیماً مسئولان را استیضاح کند و توضیح بخواهد و انتقاد کند و آنها نیز باید جواب قانعکننده بدهند و در غیر این صورت اگر برخلاف وظایف اسلامی خود عمل کرده باشد خود به خود از مقام زمامداری معذول است که این تأکیدی است که امام خمینی(ره) دارد”؛ وی در ادامه افزود: “حکومت در اسلام بهگونهای تعریف شده که هر فرد جامعه بتواند با کمترین خطر از بالاترین مقام حکومتی انتقاد کند و از رفتارها و اعمال او توضیح بخواهد”.
دکتر اکبریمعلم سپس به حق اعتراض و نظارت پرداخت و بیان کرد: “مردم در جامعه دینی علاوه بر حق نصیحت و انتقاد، از حق اعتراض به رفتار زمامداران نیز برخوردارند. امام خمینی(ره) در اینباره تأکید دارد که همه ملت موظف به نظارت بر امور از نظر مبانی اسلامی هستند و اعمال حق نظارت مردم بر اداره امور کشور یک وظیفه در جامعه اسلامی تلقی شده است. همه موظف هستند تا نسبت به انحراف از قوانین و مقررات اسلام اعتراض کنند، یعنی معیار در نظام جمهوری اسلامی، قوانین و مقررات اسلام است و هر کسی از آن تخطی کند، هر فردی از افراد جامعه اسلامی میتواند به آن اعتراض کند”.
وی در تبیین شیوه قانونی این اعمال حقوق، میان انتقاد و تخریب تمایز قائل شد و گفت: “انتقاد در فرهنگ اسلامی یک هدیه تلقی میشود و ناقد به عنوان برادر و دوست معرفی شده است. انتقاد به معنای بیان عیبها به قصد اصلاح است نه به قصد تخریب. از دیدگاه اسلامی انتقادپذیری و انتقاد کردن از یکدیگر و عملکرد مسئولان زمینه رشد کمال در جامعه را فراهم میسازد و موجب اصلاح جامعه میشود، امام تأکید دارد که انتقاد کردن بهمعنای سرپیچی از دستورات زمامدار نظام اسلامی نیست و نباید در جامعه هرج و مرج ایجاد شود، ایشان بین این دو تفکیک قائل شده است”.
عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی افزود: “اعتراض در اسلام و مطابق اندیشه امام خمینی(ره) باید با رعایت موازین شرعی، مصالح و منافع ملی و در حدود قانون اساسی کشور باشد.
اسلام و اندیشه امام خمینی(ره) با آزادی که مخرب، افسارگسیخته و مخالف با عقل، شرع، مصالح و منافع ملی و خارج از محدوده قانونی باشد، مخالف است. آزادی انسان در سایه قوانین اسلام، عقل، نظارت عمومی، تقوا و قانون اساسی هدایت میشود”.
در پایان این گفتگو دکتر اکبریمعلم در پاسخ به این سوال که براساس اندیشه امام خمینی(ره) و موازین اسلامی، زمینههای بروز اعتراض در جامعه چیست، عواملی مانند عدم رعایت فضایل اخلاق سیاسی توسط زمامداران، ناآگاهی شهروندان، بیعدالتی، مشکلات اقتصادی، تهاجم فرهنگی و تحریمهای ظالمانه دشمنان انقلاب اسلامی را برشمرد و به تشریح هر یک از آنها پرداخت.
وی در خصوص هدایت اعتراضات در مسیر درست، بیان کرد: “یکی از راه حلها، آگاهیبخشی مردم با بهرهمندی از ابزار تبلیغات و تعلیمات مبتنی بر ظرفیتهای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است. در قانون اساسی ما که حقوق ملت در فصل سوم است، آزادیهایی برای مردم در نظر گرفته شده که اگر به این قانونها احترام بگذاریم و عمل کنیم، زمینه فراهم میشود تا مردم بتوانند با انجام امر به معروف و نهی از منکر به وظیفه همگانی خود عمل کنند و اعتراض را در مسیر درستی قرار بدهند”.
دکتر اکبریمعلم اصلاح حکمرانی جامعهپذیری سیاسی و ایجاد زمینه لازم برای حضور مردم در همه عرصههای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی را از دیگر راهکارهای هدایت اعتراضات در مسیر درست بیان کرد.
